No décimo aniversario da banda de gaitas Tremiñado de Ponteareas tocaron estes catro temas:

1. Pasodobre dos Enxebres.
2. Valse.
3. Muiñeira vella.
4. Popurri Fox-trot.

Nesta ocasión eran clarinete, gaita, acordeón, caixa e bombo con pratos.

Pinchar na imaxe para aumentar.

Todas as partes saen do fol, a través das buxas.

Soprete: Introdúcese o ar no fol. O zapón ou válvula impide que o ar volva para atrás.

Roncón: Produce o son máis grave da gaita. O son que produce é dúas octavas máis grave que a tónica do punteiro. Divídese en tres partes, a prima, onde se atopa o pallón, a segunda e a terceira ou copa.

Ronquilla ou ronqueta: Produce tamén un son continuo. É unha octava máis aguda que o roncón e unha octava máis grave que a tónica do punteiro. Tamén leva un pallón, máis pequeno que o do roncón.

Ronquillo ou chillón: É o máis agudo dos sons continuos. Soe levar palleta como o punteiro, soando entón a dominante. Tamén pode levar un pallón e entón soará a tónica do punteiro.

Punteiro: É o elemento melódico da gaita, onde se tocan as músicas. Leva unha palleta.

Palleta: Dúas láminas de cana. É o elemento máis importante e sensible. É moi interesante saber manipulala adecuadamente para conseguir a afinación correcta.

Pallón: Lámina simple de cana.

Gañadores do certame de música tradicional de Cervo.

O chupacabras son: David Bellas, Xesus Riveira, Cristian Silva e Rafa Crespo

Así podemos diferenciar entre a ornamentación que se utiliza para a repetición de notas e a ornamentación das notas de adorno de calquera instrumento musical.

Intentarei explicar cada cousa, tal e como eu o fago:

REPETICIÓN DE NOTAS: A repetición dunha mesma nota podémola facer de dúas formas: Picados e Batementos.

Picados : O picado é o movemento rápido dun dedo (ou varios) que está por riba da nota que estamos a dar. Desta forma prodúcese un son máis agudo que case non se escoita, dando a impresión de que se repite a nota. Hai que facelo con rapidez de maneira que a nota principal, a que hai que ‘escoitar’ é a nota que repetimos. O son que se produce non ten porque corresponderse con ninguna nota da escala.

O picado simple, o de repetición sinxelamente pódese facer cun dedo da man esquerda. O que soe ser habitual é utilizar o dedos índice e anular. Ata o mi utilizaríase o anular da man esquerda e despois, ata o la utilizaríase o índice. Despois o picado faise máis complicado, podendo utilizar o pulgar no la, o anular no si se se fai na posición pechada (con tódolos buratos tapados agás o pulgar).

Na segunda octava seguiríamos a mesma regra que para a primeira. Aínda que eu, personalmente prefiro os batementos para repetir as notas agudas.

Batementos: O batemento é o movemento de dedos inferiores á nota que se quere repetir. É un bater do dedo (como se se golpeara) contra o burato ou buratos que quedan por baixo da nota que está soando. Isto provoca un pequeno efecto de son que simula a repetición da nota.

Pódese facer co dedo inmediatamente inferior da nota que se quere repetir, ou con máis dedos.

__

O picado é máis agresivo co batemento. Dependendo do efecto que se queira conseguir máis forte ou máis suave, escolleremos un ou outro.

O picado viría sendo a nota picada que se mostra cun punto no solfexo. O batemento viría a ser o picado ligado.

É importante establecer que tanto o picado como o batemento son recursos para simular a repetición dunha nota, polo que o importante é a nota que se repite, que debe ir no seu tempo rítmicamente. É un recurso moi rápido, de movemento rápido do/s dedo/s, independentemente da velocidade que leve o tema nese momento. Isto non implica un aumento de velocidade na melodía que se está a tocar.

Os picados e batementos non só se utilizan para repetir unha nota, se non que se poden utilizar como recurso de adorno, algo especialmente característico da gaita.

Unha vez que se domina un picado ou batemento pódese entrar na combinación de varios picados e batementos para conseguir máis repeticións ou como adornos da melodía. A idea que debe estar na cabeza de calquera gaiteir@ é a de comprobar, experimentar que efectos se consiguen con cada recurso e combinación para poder escoller o que máis lle guste a un/ha. E tampouco deberíamos esquecer que estos recursos non son un fin en si mesmos, se non que haberá que escoller os adecuados, os que máis nos gusten para poder ‘adornar’ o tema que estamos a tocar e non se volva todo unha combinación de picados sen sentido.

• Adornos:
  • Estacato
  • Glisando
  • Apoiatura
  • Mordente
  • Semitrino
  • Trino
  • Vibrato

Nos comentarios pódense ir añadindo máis e eu irei actualizando a lista.

• A Gaita no eido da música (Xaime Estévez Vila) ISBN: 84-404-0315-1
• Aires da Terra: La poesía musical de Galicia (José Luis Calle) ISBN: 84-604-8133-6
• Cancionero Musical de Galicia (Casto Sampedro y Folgar) ISBN: 84-85728-23-8
• De Pano Sedán (Astrid Filgueira, José J. Presedo) ISBN:84-8289-163-4
• Doce Polainas Enteiras (Astrid Filgueira, José J. Presedo) ISBN: 84-8289-073-5
• MOXENAS. A memoria do son. (Miguel Pérez Lorenzo) ISBN: 84-8289-281-9
• Os Segredos da Gaita (Xosé Lois Foxo) ISBN: 84-96011-86-0

Aí van os sete estalos. ‘Xa vos explicarei “por que”‘

Os Sete Estalos = Luvas Verdes + Agustín Sánchez Iglesias

De esquerda a dereita están Pedro Lamas, Dani Bellón, Agustín Sánchez, Pepe Montero e Antía Barreiro (que sustitúe a Melo Suárez)

Nota: ¡Qué lento va el telón! jejeje…

Irei actualizando cos que poñades nos comentarios.

• Henrique Otero - O Gaiteiro do Fragoso 
• Instrumentos Musicais Populares Galegos
• Mestres da Gaita (I Trofeo Fin de Siglo)
• Muxicas - Muxicas (Doble LP)
• Noitarega - Os Nosos Gaiteiros